Şikayete Bağlı Suçlar Ne Demektir? 2026

Şikayete bağlı suçlar, Türk Ceza Kanununda belirtilen şekilde ifade edilen ve mağduriyeti artırmamak amacıyla soruşturma ve kovuşturma sürecinin şikayete bağlandığı suçlardır. İstisnai durumlar dışında, şikayete tabi suçlar, kanunun metninden açıkça anlaşılmaktadır. Şikayete bağlı suçlar, zarar gören kişinin ceza soruşturması ve yargılanmanın gerçekleştirilmesi için “şikayet” yoluna başvurması gereken suçlardır.

Şikayet yolunun amacı, ceza kovuşturmasının doğurabileceği olumsuzlukları engellemek için bazı suçları “şikayete bağlı suç” olarak kabul etmek ve zarar gören kişi lehine önlem almaktır. Şikayete bağlı suçlarda, şikayet hakkını kullanacak kişi, tüzel veya gerçek bir kişi olabilir. Şikayet hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olup, yalnızca hak sahibi tarafından bizzat kullanıldığında veya tüzel kişilerde yetkili organ tarafından kullanıldığında şikayete tabi suçların soruşturulması veya kovuşturulması mümkün olmaktadır.

Şikayete Bağlı Suçların Özellikleri Nelerdir?

Şikayete bağlı suçlar, mağdurların onurunun korunması, zararın tazmini, özel alanın ihlalini önleme ve olayın geniş kitleler tarafından duyulmasını engelleme gibi amaçlar doğrultusunda düzenlenen suçlardır. Bu suçlar, olumsuzlukların dava konusu yapılmasıyla ortaya çıkar ve aşağıdaki özellikleri içerir:

• Suçun şikayete tabi olduğu kanunda belirtilmelidir.
• Şikayet hakkı, suçtan zarar gören tarafından kullanılabilir.
• Şikayet hakkı, ilgili yasada belirtilen süre içinde kullanılmalıdır (TCK madde 73/1).
• Şikayet, ilgili makamlara yasada belirtilen şekilde yapılmalıdır (CMK madde 158).
• Şikayetten her zaman vazgeçilebilir.
• Bazı istisnalar dışında, şikayete tabi suçlar uzlaşma kapsamındadır.
• Genel olarak, şikayete tabi suçlarda, karar kesinleşene kadar davadan vazgeçilebilir. (Ancak, Çek Kanunu’na tabi suçlarda karar kesinleşse bile şikayetten vazgeçilebilir.)
• Şikayet hakkı sahibinin yargılamada çeşitli hakları vardır. Örneğin, delillerin toplanmasını talep etme, tanıkların çağrılmasını isteme, duruşmalardan haberdar edilme gibi haklara sahiptir.

Şikayete Bağlı Suçlar Nelerdir?

Bir suçun tanımında, “mağdurun şikayeti üzerine”, “şikayet üzerine”, “mağdurun şikayetine bağlıdır” gibi ifadelerin bulunması, söz konusu suçun şikayete bağlı bir suç olması için gereklidir. Bu istisnai durumda düzenlenen şikayete tabi suçlar, kanunda açıkça belirtilmektedir. Hangi suçların şikayete tabi olup olmadığı hakkında tarafımızla iletişime geçerek daha detaylı bilgi alabilirsiniz.

Şikayet Hakkı

Şikayete bağlı suçların takibi veya soruşturulması, kişinin kullanması gereken şikayet hakkına bağlıdır. Bu hak, TCK m.131/2 dışında, mirasçılara geçen bir hak değildir. Şikayete tabi suçlar için şikayet hakkı, yetkili bir kişi tarafından kullanıldığında geçerlidir. Aksi takdirde, şikayete tabi suçlar soruşturulamaz veya kovuşturulamaz.

Şikayete bağlı suçlarda, kullanılan şikayet hakkı, bazı suçlar için eyleme, bazıları için ise failin niteliğine göre kanunda düzenlenmiştir. Mutlak olarak takip edilen şikayete bağlı suçlar (örneğin; taksirle yaralama, reşit olmayanla cinsel ilişki, cinsel taciz), şikayet şartı olmadan mutlak olarak takip edilemez.

Şikayete Bağlı Suçlarda Zamanaşımı

TCK m.73/1 hükmüne göre, şikayete tabi suçlarda zamanaşımı süresi, şikayet hakkına sahip kişinin eylem ve faili bildiği ya da öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır. Kanunda, bu iki unsuru bilmenin önemine vurgu yapıldığından, biri öğrenilemediğinde altı aylık süre başlamayacaktır (TCK m.73/2). Eğer ikisinden biri daha sonra öğrenilirse, hangisi en son öğrenildiyse süre o tarihten itibaren başlayacaktır. Altı aylık süre hak düşürücüdür, ancak birden fazla kişi şikayet hakkına sahipse ve bazıları bu süreyi aşmışsa, süreyi kaçırmayan kişiler için bir hak kaybı olmayacaktır.

Şikayetten Vazgeçme

şikayet dilekçesinden vazgeçilmesi durumu, kovuşturma aşamasında kamu davasının düşmesine ve soruşturma aşamasında takipsizlik kararı verilmesine yol açar.

Bir suçun işbirliğiyle işlenmesi durumunda, şikayet hakkına sahip olan kişi bu hakkından bir sanık için vazgeçtiğinde, diğer sanıklar için de vazgeçilmiş sayılır. Bu noktada önemli olan, kanunda aksi belirtilmediği sürece, sanığın kabulüdür. Şikayete tabi suçlarda, masumiyet karinesi nedeniyle şikayetten vazgeçme, sanığı etkilememektedir, çünkü sanık bunu kabul etmemiştir. Son olarak, şikayetten vazgeçildiğinde, bu vazgeçmeden vazgeçmek mümkün değildir.

Şikayete tabi suçlarda, kişinin sahip olduğu şikayet hakkından feragat etmek mümkündür. Bununla birlikte, şikayet hakkından feragat etmek, şikayete tabi suçlara ilişkin açılabilecek hukuki davaların da feragat edildiği anlamına gelmemektedir.

Şikayete Bağlı Olmayan Suçlar

Suçun işlenmesiyle birlikte, şikayete bağlı olmayan suçlar hakkında soruşturma resen başlatılmakta ve işlemler kamu davası olarak devam etmektedir. Bu tür suçların soruşturmasının amacı, mağduriyetin giderilmesine odaklanmakta olup, mağdurun şikayette bulunup bulunmamasıyla sonuçlanan bir durum değildir.

Şikayete bağlı olmayan suçlar, zamanaşımı süresi açısından farklılık gösterir. Örneğin, kasten öldürme suçunda 25 yıl, kasten yaralama suçunda ve çevrenin kasten kirletilmesi suçunda ise 8 yıllık zamanaşımı süresi bulunur.

Sonuç Olarak

Şikayete tabi suçlar, yalnızca şikayet hakkının kullanılmasıyla soruşturulabilir ve kovuşturulabilir. Kanunda yer alan suçlar genellikle resen soruşturulur ve kovuşturulurken, bu kuralın istisnası olan şikayete tabi suçlarda ise belirli koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir. Şikayet hakkının kullanılması ve bu haktan vazgeçilmemesi, şikayete tabi suçlar için bir şarttır ve bu hakkı kullanma yetkisine sahip kişinin süresi içinde bu hakkı kullanması, şikayete tabi suçlar için neredeyse bir kilit noktası niteliğindedir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilir ya da avukata sor kısmı ile sorularınıza kolayca cevap alabilirsiniz.